Bouwstenen curriculum digitale geletterdheid, gekoppeld aan activiteiten

Artikel geüpdate op 22-10-2019

Op 10 oktober hebben 125 leraren en 18 schoolleiders hun voorstellen voor de herziening van het curriculum overhandigd aan minister Arie Slob. De voorstellen bestaan uit visies, grote opdrachten en bouwstenen voor het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs, aangevuld met aanbevelingen voor de bovenbouw van het vmbo, havo en vwo. Daarnaast heeft de Coördinatiegroep van Curriculum.nu de minister zeven adviezen aangeboden over wijze waarop de voorstellen uitgewerkt kunnen worden tot kerndoelen en eindtermen.

In november komt het kabinet met een inhoudelijke reactie en een voorstel voor vervolg aan de Tweede Kamer.
Eind 2019- begin 2020 zal er in de Tweede kamer een gesprek gevoerd worden over de voorstellen en wordt besloten wat het vervolg moet zijn.

Dat betekent dat nu het definitieve voorstel m.b.t. het curriculum Digitale geletterdheid bekend is.
En daarin zijn nog een aantal dingen gewijzigd.
Deze wijzigingen voer ik in dit artikel ook door, zodat hier het meest actuele overzicht te vinden is.

Concrete activiteiten

In dit artikel verzamel ik bij de bouwstenen van het nieuwe curriculum Digitale geletterdheid, concrete activiteiten.
Bij elke bouwsteen zie je, als je klikt op het plusje, de omschrijving van de bouwsteen en een lijst met links naar activiteiten op mijn site, die je in de klas in kunt zetten met deze bouwsteen.

Tag

De huidige artikelen hebben ook allemaal een tag gekregen, waardoor je nu op mijn site ook kunt zoeken op Bouwsteen 1.1 t/m Bouwsteen 6.2. Dit komt het dus eenvoudiger om een activiteit te zoeken die past bij een bepaalde bouwsteen, als je op zoek bent naar inspiratie.

Huidige én nieuwe artikelen

Eerst heb ik de huidige artikelen van mijn site in kaart gebracht.
Vanaf nu zal ik deze steeds aanvullen met nieuwe artikelen, om het overzicht compleet te maken. Dit artikel wordt dus steeds geupdate.

Terwijl ik de artikelen op mijn site sorteer op de bouwstenen van het nieuwe curriculum, ontdek ik dat echt niet alle bouwstenen vertegenwoordigd zijn. Vooral de bouwstenen 3.1 en 3.2 zijn goed vertegenwoordigd. In een wat lagere frequentie komen ook de bouwstenen 4.2, en 4.3, aan bod.

Het is dus een leuke uitdaging om voor de overige bouwstenen iets te bedenken!

Jouw ideeën!

Heb jij ideeën voor activiteiten bij bepaalde bouwstenen? Deel ze dan via de Opmerkingen onderaan het artikel of stuur me een berichtje via info@mirandawedekind.nl.

Wil je meer lezen over het nieuwe curriculum digitale geletterdheid?
Neem dan een kijkje op de site van curriculum.nu.

Curriculum.nu

Data en informatie

1.1 Van data naar informatie

Leerlingen leren informatie te zoeken, te selecteren en te presenteren. Daarbij gebruiken zij digitale technologie. Hoe stel je bijvoorbeeld een vraag zo dat de computer die begrijpt.

Primair onderwijs onderbouw:

Spelenderwijs verkennen leerlingen de (digitale) wereld om hen heen en leren zij hoe zij vanuit hun nieuwsgierigheid op zoek kunnen gaan naar informatie.

Leerlingen leren:
• te verwoorden wat zij willen weten en bruikbare vragen te bedenken om hun kennis te verrijken;
• over (digitale) bronnen en verschillende mediaboodschappen en hun bedoeling (reclame herkennen, informeren, amuseren en tot handelen aansporen);
• hoe ze (digitale) bronnen en mediaboodschappen kunnen inzetten om de antwoorden op hun vragen te vinden;
• kennismaken met non-lineaire teksten;
• de gevonden informatie te selecteren en te verwerken tot antwoorden op hun vragen;
• het resultaat van het zoekproces te presenteren;
• terug te blikken op het zoekproces.

Artikelen bij bouwsteen 1.1:

1.2 Digitale data

Leerlingen leren wat digitale data zijn, wat het belang van data is, hoe digitale technologie met data omgaat en hoe zij zelf met digitale data om kunnen gaan.

Primair onderwijs onderbouw:

In deze fase ontwikkelen leerlingen een basaal begrip van wat (digitale) data zijn. Leerlingen beseffen dat er zowel een analoge als digitale wereld is.

Leerlingen leren:
• dat data kunnen bestaan uit symbolen, tekens, iconen;
• dat de wereld overvloedig voorzien is van data;
• dat zowel de maker als de ontvanger een vertaalslag maakt bij het overdragen of ontvangen van deze data;
• dat data op verschillende plekken en met verschillende apparaten verzameld, bewaard en gecategoriseerd kunnen worden;
• dat uit een verzameling data bruikbare informatie geselecteerd kan worden;
• het herkennen van verschillen, overeenkomsten en patronen in een verzameling data;
• verzamelde data op een passende wijze te presenteren.

Artikelen bij bouwsteen 1.2:

Nog geen artikelen beschikbaar.

2. Veiligheid en privacy

2.1 Veiligheid in de digitale wereld

Leerlingen leren dat hun persoonsgegevens op allerlei plaatsen opgeslagen worden. Zij leren hoe zij ervoor kunnen zorgen dat hun gegevens veilig zijn en wat ze moeten doen als er toch iets misgaat.

Primair onderwijs onderbouw:

In deze fase maken leerlingen kennis met digitale systemen waarop je informatie kunt opslaan en waarmee je informatie kunt delen. Daarbij komen al snel veiligheidsaspecten aan bod: hoe zorg je dat jouw gegevens van jou blijven?
Leerlingen maken kennis met digitale systemen en internet, maar worden ook bewust gemaakt van de (gewenste en ongewenste) content en bijbehorende risico’s die je tegen kunt komen als je digitale media gebruikt. Net als in het ‘offline leven’ is het verstandig om online alleen dingen te accepteren waarvan je de bron kent en vertrouwt.

Leerlingen leren:
• dat er online veilige en minder veilige omgevingen bestaan (zoals er ook in de buitenwereld veilige en minder veilige plaatsen zijn);
• dat accounts beveiligd zijn met (al dan niet visuele) wachtwoorden en hoe ze daar verstandig mee om kunnen gaan;
• dat het verstandig is om alleen te klikken op koppelingen waarvan ze de bron kennen en vertrouwen;
• hoe ze moeten handelen als ze ongewenste content tegenkomen en wie ze hierbij om hulp kunnen vragen.

Artikelen bij bouwsteen 2.1:

Nog geen artikelen beschikbaar.

2.2 Privacy

Leerlingen leren dat alles wat zij online delen, online blijft staan. Zij leren welke regels er zijn over het plaatsen van en delen van media. Zij leren wat ze kunnen doen als het misgaat.

Primair onderwijs onderbouw:

In deze fase leren leerlingen in hun eigen leefomgeving wat digitale privacy is: sommige data en informatie zijn van jou en anderen mogen daar geen ongevraagd gebruik van maken.
Met technische digitale privacyaspecten hebben deze leerlingen nog niet veel te maken. Toch wordt in deze fase offline een grondslag gelegd voor bewustwording betreffende het delen (of niet delen) van gegevens.

Leerlingen leren:
• dat iedereen eigenaar is van zijn eigen persoonlijke gegevens en dat anderen die niet zonder toestemming mogen gebruiken en niet mogen zien;
• dat alles wat ze online doen, sporen achterlaat;
• na te denken over de gevolgen van het delen van media-uitingen, zoals foto’s en filmpjes;
• wat ze kunnen doen als er iets misgaat.

Artikelen bij bouwsteen 2.2:

Nog geen artikelen beschikbaar.

3. De werking en het (creatieve) gebruik van digitale technologie

3.1 Interactie en creatie met digitale technologie

Leerlingen leren mogelijkheden van digitale technologie kennen en te interacteren met digitale technologie. Ook leren zij creatief omgaan met de mogelijkheden van digitale technologie.

Primair onderwijs onderbouw:

In deze fase maken leerlingen kennis met verschillende soorten digitale technologie in de klas, waarbij ze gebruik leren maken van de meest relevante standaardtoepassingen die aansluiten bij de ontwikkelingsfase van de leerling. Daarnaast leren ze om zelf nieuwe digitale toepassingen te verkennen en hiermee te werken.

Leerlingen leren:
• omgaan met standaardtoepassingen van digitale technologie in hun directe omgeving;
• met geschikte digitale technologie media te maken en/of te bewerken (tekst, afbeelding, geluid);
• digitale technologie te gebruiken om uiting te geven aan creativiteit;
• zelf nieuwe digitale toepassingen te verkennen, te testen en hiermee om te gaan;
• te vertellen hoe zij digitale technologie gebruiken in hun dagelijks leven;
• over de gezondheidsaspecten die bij het gebruik van digitale middelen een rol spelen, zoals: schermtijd, invloed op slaap en lichaamshouding.

Artikelen bij Bouwsteen 3.1:

12 Volgende

3.2 Aansturing van en creatie met digitale technologie

Leerlinge leren dat mensen digitale technologie aansturen. Zij leren de basisbeginselen van programmeren kennen en toepassen om problemen op te lossen.

Primair onderwijs onderbouw:

Leerlingen leren in deze fase herkennen dat het opdelen van een opdracht in deeltaken hen helpt om technologie doelmatig in te zetten om een opdracht uit te voeren. Ze leren dat de volgorde waarin ze deze opdracht aanpakken, belangrijk is om het gewenste resultaat te krijgen.

Leerlingen leren:
• dat veel apparaten, speelgoed en robots ‘een soort computer’ zijn;
• om denk- en werkwijzen die eigen zijn aan computational thinking, te herkennen en toe te passen in het dagelijks leven in de klas, thuis en in hun directe omgeving (bijvoorbeeld patronen herkennen en maken en het toepassen van ordeningsprincipes);
• om een eenvoudige opdracht uit te voeren door deze op te delen in deeltaken, die te verwoorden en hier een logisch stappenplan voor te bedenken, al dan niet met behulp van digitale technologie;
• van hun creativiteit gebruik te maken om zelf een eenvoudige opdracht te bedenken, op te delen in deeltaken, deze te verwoorden in een logisch stappenplan en deze opdracht uit te voeren.

Artikelen bij Bouwsteen 3.2:

12 Volgende

4. Digitale communicatie en samenwerking

4.1 Netwerken

Leerlingen leren dat netwerken alles en iedereen met elkaar verbinden. Zij leren de netwerken in hun omgeving herkennen en leren hoe netwerken worden gebruikt.

Primair onderwijs onderbouw:

Leerlingen herkennen de verbindingen tussen de digitale apparaten en dat informatie en data uitgewisseld kunnen worden. Hiermee verkrijgen ze basiskennis van het functioneren van digitale netwerken.
Leerlingen gebruiken verschillende programma”s en apparaten en leren dat deze in verbinding staan via een netwerk.
De leerlingen worden zich steeds meer bewust van verbindingen, data en informatie, waarmee zij dagelijks omgaan in verschillende contexten. Veiligheid en nauwkeurigheid spelen een grote rol.

Leerlingen leren:
• dat digitale apparaten met elkaar in verbinding staan en data met elkaar uit kunnen wisselen;
• hoe ze in een veilige en/of afgeschermde omgeving verbinding kunnen maken in een digitaal netwerk; het verbinden van verschillende digitale apparaten met elkaar, het verbinden met internet;
• in welke contexten digitale netwerken worden gebruikt en hoe informatie via deze netwerken kan worden verzonden;
• dat er aan digitale communicatie veiligheidsrisico’s verbonden zijn en dat veilig handelen binnen digitale netwerken daarom belangrijk is.

Artikelen bij Bouwsteen 4.1:

Nog geen artikelen beschikbaar.

4.2 Digitale communicatie

Leerlingen leren hoe digitale communicatiemiddelen werken en deze gebruiken om doelgericht met anderen te communiceren. Zij leren op verantwoorde wijze omgaan met sociale media.

Primair onderwijs onderbouw:

In de onderbouw van het PO doen leerlingen een eerste ervaring op met communicatie met behulp van digitale technologie. Leerlingen leren over de manieren waarop digitale technologie gebruikt kan worden als communicatiemiddel. In de onderbouw wordt een basis gelegd voor bewust, kritisch en gezond gebruik van digitale media.

Leerlingen leren:
• over de toepassing van verschillende digitale communicatiemiddelen;
• mediaboodschappen en hun doelgerichtheid kritisch te beoordelen;
• een begin te maken met digitaal communiceren;
• een eerste aanzet tot zelfregulerend omgaan met (sociale) media en games;
• over de plek die (sociale) media in onze samenleving innemen.

Artikelen bij Bouwsteen 4.2:

12 Volgende

4.3 Digitale samenwerking

Leerlingen leren hoe digitale technologie samenwerken kan ondersteunen, ook het samenwerken op afstand of op verschillende momenten. Zij leren werken met samenwerkingstoepassingen.

Primair onderwijs onderbouw:

Door onderling informatie uit te wisselen en door samen iets te creëren, leren leerlingen actief deel te nemen aan samenwerking in een digitale omgeving. Leerlingen leren na te denken over de eigen bijdrage en de impact daarvan op het gezamenlijke digitale product.

Leerlingen leren:
• digitale technologie te gebruiken om samen te spelen en te werken;
• om gezamenlijk data en informatie te organiseren, te delen en uit te wisselen;
• na te denken over hun eigen rol in een digitale samenwerking en hoe de eigen inbreng bijdraagt aan het eindproduct.

Artikelen bij Bouwsteen 4.3:

12 Volgende

5. Digitaal burgerschap

5.1 De digitale burger

Leerlingen leren dat digitale media kansen bieden om je als burger te informeren en om je eigen mening te uiten. Zij leren hoe ze met gekleurde informatie kunnen omgaan.

Primair onderwijs onderbouw:

In deze fase ontwikkelen leerlingen hun zelfbeeld. Ze verkennen hun plaats in de groep en leren de daarbij behorende omgangsregels. Deze leerlingen hebben nog niet veel interactie met elkaar via digitale media, maar ze komen hier zeker al mee in aanraking.

Leerlingen leren:
• wat fundamentele begrippen als vrijheid, gelijkheid en solidariteit betekenen, op een wijze die aansluit bij hun belevingswereld. Respectvol met elkaar omgaan vormt de basis van het aanleren van burgerschapscompetenties;
• kritisch kennis te nemen van digitale media-uitingen en daarbij alert te zijn op het onderscheid tussen authentieke en gefabriceerde beelden en informatie;
• dat de analoge en digitale samenleving naadloos in elkaar overlopen.

Artikelen bij bouwsteen 5.1:

Nog geen artikelen beschikbaar.

5.2 Digitale identiteit

Leerlingen leren dat de manier waarop iemand zich online presenteert niet overeen hoeft te komen met de werkelijkheid en hoe ze daarmee om kunnen gaan. Zij leren zichzelf online te presenteren.

Primair onderwijs onderbouw:

In deze fase zijn leerlingen nog erg bezig met het ontwikkelen van de noties ‘zelfbeeld’ en ‘identiteit’. Daarom speelt deze bouwsteen in deze fase een beperkte rol.

Leerlingen leren:
• dat ze zelf vorm geven aan hun digitale identiteit en denken erover na hoe dit bepaalt welk beeld anderen van hen krijgen;
• hoe ze erachter kunnen komen of de digitale identiteit van iemand anders waarheidsgetrouw is.

Artikelen bij bouwsteen 5.2:

Nog geen artikelen beschikbaar.

6. Digitale economie

6.1 Participatie in de platformeconomie

Leerlingen leren dat economisch handelen steeds meer online verloopt. Betalen gebeurt steeds meer digitaal, data zijn geld waard. Iedereen kan zowel producent als consument zijn.

Primair onderwijs onderbouw:

Vanaf jonge leeftijd zien leerlingen in de directe omgeving de toepassing van verschillende digitale betaalwijzen en betaalmiddelen. In deze fase krijgen leerlingen basiskennis over de verschillende mogelijkheden die technologie biedt bij delen, kopen en verkopen.

Het concept ‘platform’ heeft een belangrijke positie. Als deelnemer aan een digitaal platform ben je zowel consument als producent. Daarom is er aandacht voor interactiviteit tussen de rollen van producenten ( verkopers, bijdragers) en consumenten (kopers, kijkers).

Leerlingen leren:
• hoe je met digitale technologie iets kunt kopen en verkopen;
• dat er verschillende digitale betaalwijzen en betaalmiddelen zijn en dat deze methodes voortdurend aan vernieuwing onderhevig zijn;
• dat je kunt deelnemen aan een digitaal platform;
• dat je data achterlaat op het moment dat je deelneemt aan een digitaal platform;
• over de risico’s die verbonden zijn aan deelname aan een digitaal platform.

Artikelen bij bouwsteen 6.1:

6.2 Digitale marketing

Leerlingen leren hoe digitale marketing werkt, welke mogelijkheden dit biedt en welke nadelen daaraan verbonden kunnen zijn.

Primair onderwijs onderbouw:

In de onderbouw maken leerlingen kennis met verschillende vormen van digitale reclame. Door te kijken naar verschillende aspecten van digitale reclame wordt basiskennis ontwikkeld over de doeleinden hiervan.

Leerlingen leren:
• dat in digitale media reclame een belangrijke rol kan spelen;
• wat de doelen kunnen zijn van digitale reclame;
• dat digitale reclame gepersonaliseerd kan worden aangeboden;
• dat digitale producten die gratis aangeboden worden, een commercieel doel kunnen hebben;
• dat digitale content of digitale producten door iedereen gemaakt en aangeboden kunnen worden.

Artikelen bij bouwsteen 6.2:

Nog geen artikelen beschikbaar.