Wij zijn Miranda en Heidi. Beiden werkzaam in het onderwijs met hart voor digitale geletterdheid.
Regelmatig hebben wij contact over dingen die ons bezig houden en jij mag meelezen.

Hoi Heidi,

Wat leuk om een brief van je te krijgen!
Ik heb heerlijke kerstdagen gehad en met lieve mensen genoten van de jaarwisseling.

Ik wens je voor 2025 alle liefde toe. Dat 2025 een jaar mag worden, waarin we samen veel onderwijsprofessionals kunnen inspireren en informeren over digitale geletterdheid en mediawijsheid. 

Tijdens de feestdagen heb ik weinig schermtijd gehad.
Heerlijk even aandacht voor de mensen om ons heen en andere dingen doen. Lekker foto’s in een (zelfgemaakt) scrapalbum plakken en natuurlijk het boek Digitale opvoeding van Marije Lagendijk lezen.

Worsteling

Zelf heb ik geen kinderen, maar ik zie om me heen de worsteling van ouders en kinderen met schermen.
Het is moeilijk om maat te houden en niet te verzanden in eindeloos scrollen en van het ene filmpje in het andere overgaan. Herken zelf die worsteling ook wel, moet ik zeggen.
Ook ik zit vaak op mijn tablet. Soms voor mijn werk, maar soms ook totaal nutteloos spelletjes te spelen. Terwijl het ook zo heerlijk is om schermloos bezig te zijn……
Die schermen zijn gewoon verslavend.
Super belangrijk dus dat we kinderen hier op een goede manier mee om leren gaan én ze zelf het goede voorbeeld geven. Hoe lastig dat soms ook is.

Digitale opvoeding

Je vraagt je af wat een goed moment is om met digitale opvoeding te beginnen.
Ik ben het met Marije en jou eens: zo vroeg mogelijk!
Inderdaad al vanaf 0 jaar af.  Want daar leggen we al de basis. Want het is schrikbarend als je in de onderzoeken ziet hoeveel tijd jonge kinderen al achter een scherm zitten.
Uit het Iene Miene Media onderzoek van 2023 komt deze informatie:

“Een op de vier ouders van 0- en 1-jarigen geeft aan dat hun kind
minstens 2 uur per dag aan beeldschermen besteedt.
Gemiddeld besteden jonge kinderen tot en met 6 jaar 100 minuten per dag
aan digitale media, met name op tablet, telefoon of televisiescherm.”

Dat is schrikken toch?
Wat moet zo’n jong kind op een scherm, zou ik denken. Maar goed dit is de realiteit en daar zullen we mee om moeten gaan. Als ouders, maar zeker ook als onderwijsprofessionals.
Wij hebben op school een super belangrijke rol! We moeten kinderen goed leren omgaan met digitale media en ze kritisch laten kijken naar hun eigen mediagebruik.
En ja, dat begint echt al in de kleuterklas!

“Ze zitten al zoveel op een scherm”

Ik hoor vaak van kleuterleerkrachten: “Ik doe niets aan digitale geletterdheid, want de kleuters zitten thuis al zoveel achter een scherm!”.
En ja, ik snap die uitspraak best. Want kleuters zitten inderdaad al veel achter een scherm.
Maar….. dat al veel achter een scherm zitten is voor mij juist een reden om onderwijs in digitale geletterdheid te geven!
Die digitale zwemles waar Marije over spreekt, daar gaat het om! Je stuurt je kind ook niet het water in zonder zwemles. Ook daar help je en ondersteun je waar nodig. Kinderen moeten leren zwemmen en hebben daar hulp bij nodig.
Dus ook op school moeten we onderwijs in digitale geletterdheid geven. Zodat alle kinderen digitaal vaardig worden en een kritische houding ontwikkelen.
Want niet elk kind krijgt thuis mediaopvoeding. Daar zitten grote verschillen in. En in het onderwijs kunnen wij voorkomen dat die grote verschillen zorgen voor kansenongelijkheid.

OMA

Heidi, merk jij ook dat veel (kleuter)leerkrachten het lastig vinden om onderwijs in digitale geletterdheid te geven?
Ik merk dat veel leerkrachten zich behoorlijk onzeker voelen!
Als ik vraag: “Hoe vaardig voel jij je als het gaat om digitale geletterdheid?”, geeft het grootste gedeelte aan dat ze zichzelf ergens  tussen ‘helemaal niet vaardig’ en ‘een beetje vaardig’ inschatten.
Ze geven vaak aan dat ze niet zo goed weten hoe ze met digitale middelen om moeten gaan en dat ze niet weten wat kinderen doen online. En dat ze het dus heel lastig vinden om daar met kinderen over te praten.
Daar geeft Marije trouwens een mooie tip voor in haar boek:
Wees nieuwsgierig en vraag aan kinderen “Hoe was het online?”. Ook als je de spelletjes, programma’s of series niet kent. Mijn advies: ga het samen onderzoeken en verkennen. Open gewoon die app of dat spel en laat het kind je vertellen en laten zien wat het doet.
Vraag door en wees oprecht nieuwsgierig. Maar laat OMA thuis!

OMA staat voor Opvatting, Mening  en Advies.
Probeer open het gesprek met kinderen aan te gaan. Marije geeft op pagina 26 mooie voorbeelden van vragen die je kunt stellen. Niet alle vragen zijn geschikt voor in de kleuterklas, maar een aantal zeker wel.
Bijvoorbeeld: Welk spel speel je graag en wat vind je daar leuk aan?

En kijk dan eens mee met het kind zodat je ziet hoe het spel eruit ziet en wat ze erin doen.
Want door open en nieuwsgierig te zijn is de kans veel groter dat kinderen ook naar je toe komen als er online iets vervelends gebeurt!

Mijn tip voor (kleuter)leerkrachten: Lees het boek van Marije!
Het is super goed leesbaar en heeft goede tips, die je ook in de klas kunt uitvoeren.
Het boek is vooral geschreven voor ouders van kinderen van 8-12 jaar, maar er staat ook veel informatie in over jonge kinderen.
Zelf zou ik elke onderwijsprofessional de hoofdstukken “Wat doen kinderen online en waarom is het zo leuk”? en “Geschikte media voor je kind” aanraden.
In het hoofdstuk  “Wat doen kinderen online” vertelt Marije over verschillende social media tools en lees je over de mogelijkheden van elke tool en wat kinderen in die tool kunnen en doen.
In het hoofdstuk over geschikte media krijg je tips per leeftijdsgroep over wat geschikte content is en waar je daarbij op moet letten.
Goede informatie voor onderwijsprofessionals!

Nu ben ik wel benieuwd Heidi, welke tips vanuit het boek, of vanuit jouw eigen ervaring als Mediacoach, zou jij aan kleuterleerkrachten willen geven ?Ik ben benieuwd!

Had ik je trouwens al verteld dat ik komende week zelf ga starten met de opleiding tot Mediacoach? Ben heel erg benieuwd wat me dat gaat brengen!

Tot de volgende keer!

Groet,
Miranda

Hoeveel schermtijd krijgt je kind? Welke YouTube-filmpjes zijn geschikt? Hoe ga je om met online pesten of ruzie in de klassenapp? Als ouder loop je voortdurend aan tegen de uitdagingen van de virtuele wereld waarin jonge kinderen en tieners steeds meer tijd doorbrengen, maar waarin je zelf vaak minder thuis bent. In dit boek vertel ik je alles over schermtijd, sociale media en mediawijsheid. Speciaal voor ouders met kinderen van 0-12 jaar, maar ook zeker interessant voor leerkrachten, pedagogisch werkers en social workers!

Heidi staat voor de klas in het basisonderwijs.
Ze geeft ouderavonden en lessen aangaande mediawijsheid. Ze is moeder van 3 (bonus)pubers.
Naast ervaringen in haar werk komen ook zij met dingen thuis.

Miranda is adviseur digitale geletterdheid bij een scholengroep in Utrecht. Daarnaast ondersteunt ze vanuit haar eigen bedrijf kleuterleerkrachten bij de inzet van digitale geletterdheid, door het geven van workshops en begeleidingstrajecten.