Wij zijn Miranda en Heidi. Beiden werkzaam in het onderwijs met hart voor digitale geletterdheid.
Regelmatig hebben wij contact over dingen die ons bezig houden en jij mag meelezen.

Hoi Miranda, heb je een fijne kerst gehad?
Hier waren de nodige uitdagingen aangaande de schermtijd van de puber(s).
Voor hen is samen-tijd ook online. Vrienden “zien” ze online. Ze spelen games, terwijl er een chat-app open staat. Ze kletsen wat af.

En dat is anders dan in mijn jeugd.
We konden bellen met vrienden, maar de telefoon stond toch te prominent in de ruimte voor wat privacy. En de belkosten telden ook mee.

Ben ik, als mediacoch, dan toch ook te laat begonnen met mijn digitale opvoeding?

Toen ik mijn eerste smartphone in handen kreeg, waren er nog geen bezwaren, maar enkel mogelijkheden.
De gevolgen van mijn eigen welzijn, of die voor de kinderen, waren onbekend.
Inmiddels zijn we verder.
Maar wanneer begin je dan met je digitale opvoeding?
Ik heb mijn mening wel, maar hoe denken anderen hierover?

Digitale Opvoeding

Marije Lagendijk schreef er een boek over. Het heet Digitale Opvoeding (Fontaine Uitgevers, isbn 9789464043443).
Haar boek is geschikt voor ouders  van kinderen van 0 tot 12.
Ja vanaf 0! Want daar start het, al begint de telefoonstrijd voor een eigen apparaat met je kind pas echt vanaf groep 5 ongeveer.

Marije stelt: “Op tijd beginnen zorgt ervoor dat ze hun hoofd boven water kunnen houden in de onstuimige online water.”
Dit n.a.v. het vergelijk met een zwemles.
Je gooit je kind ook niet zomaar in het diepe. Je helpt, laat los, grijpt in en geeft ze meer ruimte als ze dit aankunnen.
Anders dan de badjuf, die je de verantwoordelijkheid geeft voor de eerste slagen, ben je thuis als ouder de aangewezen persoon.

Gelukkig bestaan wij als mediacoaches, maar ik snap dat het best lastig is als ouder om het verschil te kunnen zien en maken tussen “watervrij” en “de slag beheersen.”

Media Empowerment

In haar boek haalt Marije ook het media-empowerment model aan van dr. Esther Rozendaal, universitair docent  Communicatiewetenschap aan de Radboud Universiteit.
Wat moet je kind weten over media? Welke kwaliteiten zorgen voor verstandig mediagebruik?
Ik denk dat ouders en kinderen zichzelf hierin best overschatten.

Daarnaast krijg je ook met vele gevoelens te maken. Welke invloed hebben vervelende beelden, berichten of reclame? Of juist fijne online vriendschappen, die je in real life niet hebt? Wat doe je wel of niet online? Maar wat wil je eigenlijk online?

Miranda, herken jij ook, dat je heus voornemens bent je telefoon minder te gebruiken, maar dat het haast niet lukt?
Mijn contacten app ik makkelijker dan ik ze bel.
De kinderen hebben standaard het geluid uit staan. Hoe awkward is het als je telefoon in je schoolkluis gaat rinkelen (ook een ouderwetse benaming…hij trilt hooguit tegenwoordig).
Je moet als ouder het goede voorbeeld geven, zegt ook Marije, maar het is knap lastig.
De bustijden, reserveren bij een restaurant, de verlichting in de woonkamer…en ik zit weer met dat ding in mijn handen.
Kinderen identificeren zich tegenwoordig meer dan ooit met influencers…en laat je nou zelf de belangrijkste influencer van je kind zijn (blz.21 e.v.).

De wereld van onze kinderen is heel anders…met uitdagingen, waar we soms geen weet van hebben.
En laten ze dan iets los over een gespeelde game, Snap of skin, dan is het moeilijk de draad van het verhaal te volgen als je dit nooit hebt gezien.
Je voelt alleen dat ze weer heel lang naar een scherm hebben zitten turen.

Het advies me in te leven heb ik echt al lang op het lijstje staan, maar ik kan niet meedoen in het tempo van mijn kind(eren). De snelheid waarmee zij op een gameconsole door een landschap wandelen is voor mij niet bij te houden.
Ik probeer het wel. “Mam, druk kruisje, nee nu rondje….ga lopen…ja nu zijn we (weer) af.”
Ik voel me een blok aan zijn been.

We hebben wel iets anders gevonden. Ik mag de tenues van de spelers op het online voetbalveld ontwerpen.
Kan ik toch meedoen en weet ik welke online wereld hij zich in beweegt.

Dit is natuurlijk maar een simpele oplossing en ik blijf niet ontwerpen. Maar ik heb wel interesse in zijn spel.
Spontaan vertelt hij weleens over een wedstrijd. Dit maakt dat we er wel over blijven praten. Soms moet ik me er echt toe zetten, want de termen vliegen over tafel, maar dit is wel hun leven.

Schermtijd

Is de hoeveelheid schermen dan vooral een negatieve factor in het leven van onze kinderen?
Absoluut niet.

Er zijn vele studies gedaan naar schermtijd.
Er worden nieuwe vaardigheden geactiveerd, maar andere kwaliteiten krijgen een minder grote prikkeling tot zich ontwikkelen.
Op bladzijde 47 benoemt Marije heel goed de verkeerde aanname van vele ouders, dat als een kind even rustig lijkt te zitten met een apparaat in handen, dat ze dan even niks doen.

Terug naar het influencen.
Waarom zijn wij dan ook geneigd uren met het apparaat in handen te zitten?
Het is zo’n makkelijke manier om het gevoel van erbij horen te ervaren. Je weet wat er leeft bij vrienden, je kinderen, influencers, het nieuws, de boodschappen in de reclame etc.
Dat heet FOMO. Fear Of Missing Out.

Maar los van de angst dingen te missen speelt het sociale netwerk van onze kinderen ook veel meer online af.
De telefoon afpakken moet je dus echt alleen doen als er gevaar dreigt.
Pak je met grote regelmaat een apparaat af, dan zullen kinderen ook niet bij je komen als ze daadwerkelijk ergens van geschrokken zijn, gepest worden of in gevaar zijn. Want je telefoon kwijtraken, is het ergste dat je kan overkomen.

Eén van de pubers hier bezocht een open dag van het leger ter oriëntatie op de toekomst. De mededeling, dat je tijdens de opleiding of op een missie soms weken onbereikbaar moet zijn, deed een aantal rekruten al afvallen. Zo belangrijk is het dus!

Om het goede voorbeeld te geven aan onze kinderen, zullen we dus digitale opvoeding een significante rol moeten geven in de opvoeding. Ons eigen gedrag aan moeten passen, maar ook het spreken en gebruiken over media een groeiende rol in de opvoeding moeten geven.
Dat betekent niet dat je baby’s al voor de tv moet zetten. Juist niet!!!
Maar het gesprek erover aangaan. Samen spelen, samen ervaren, maar ook samen bewust offline gaan.
Hiermee leg je een goede basis voor de toekomst na de basisschool-leeftijd.

Heb ik nu het idee dat mijn pubers altijd naar me toe komen bij online zaken? Nee, absoluut niet.
Autonomie is van steeds groter belang, maar als er echt iets is, dan weten ze me te vinden.
Dan weten ze dat ik zonder direct oordeel (en ook ik moet soms op mijn handen zitten hoor) naar hen zal luisteren.

Het boek van Marije is een prettig leesbare samenvatting, waar je als jonge ouder tegenaan loopt.
Als er een opleiding zou bestaan tot een goede ouder, dan zou ik hem op de boekenlijst zetten.
Maar met het boek op de plank ben je er niet.

De nieuwe mogelijkheden groeien sneller dan een boek kan bijbenen.
Maar je zult je wel moeten blijven inzetten om de connectie te houden. De apps en sites besproken veranderen in rap tempo in beleid, maar ook de interesse van kinderen wisselen snel.
Tot die tijd heeft Marije veel tips hoe het gezellig te houden, wat je offline kunt doen of heel hybride ☺️.

Miranda, jij werkt op vele scholen en hebt net als ik vele jaren kleuters tot je doelgroep gehad.
Herken jij het  dat kinderen steeds jonger met digitale media te maken krijgen en dat ook de visie op verstandig gebruik van Marije steeds bijgesteld wordt?
Er ontstaat een steeds grotere afstand tussen de ouders die absoluut tegen schermgebruik zijn (Ja, ik ken ze hoor. Kinderen die in de kleuterklas binnenstappen en geen enkele prikkel aankunnen van het digibord) tot ouders die de digitale opvoeding hebben opgegeven of volledig vertrouwen op het zelfreddend vermogen van hun kind?

Graag hoor ik van je!

Groeten Heidi

Hoeveel schermtijd krijgt je kind? Welke YouTube-filmpjes zijn geschikt? Hoe ga je om met online pesten of ruzie in de klassenapp? Als ouder loop je voortdurend aan tegen de uitdagingen van de virtuele wereld waarin jonge kinderen en tieners steeds meer tijd doorbrengen, maar waarin je zelf vaak minder thuis bent. In dit boek vertel ik je alles over schermtijd, sociale media en mediawijsheid. Speciaal voor ouders met kinderen van 0-12 jaar, maar ook zeker interessant voor leerkrachten, pedagogisch werkers en social workers!

Heidi staat voor de klas in het basisonderwijs.
Ze geeft ouderavonden en lessen aangaande mediawijsheid. Ze is moeder van 3 (bonus)pubers.
Naast ervaringen in haar werk komen ook zij met dingen thuis.

Miranda is adviseur digitale geletterdheid bij een scholengroep in Utrecht. Daarnaast ondersteunt ze vanuit haar eigen bedrijf kleuterleerkrachten bij de inzet van digitale geletterdheid, door het geven van workshops en begeleidingstrajecten.