Letters leren met behulp van ICT?

In (bijna) elke kleuterklas word veel met letters gedaan. Veel leerkrachten werken met de letter van de week.

Moeten kleuters dan al alle letters kennen voor ze naar groep 3 gaan?
Nee wat mij betreft niet. Maar…. een aantal letters kunnen herkennen is best al wel handig. Het geeft sommige kinderen een voorsprong, op iets wat anders in groep 3 best eens lastig zou kunnen zijn.

Veel kinderen krijgen in groep 2 (en soms al eerder) een grote interesse in letters. Ze hongeren naar kennis en hongeren er naar om die geheimtaal te kunnen ontcijferen.

Voor andere kinderen ben je vooral nog auditief met letters en klanken bezig. Wat hoor je vooraan? Met welke klank begint dat woord? Kun je een woord analyseren en weer synthetiseren?

Dus… letters horen erbij in de kleuterklas.

Letters leren met behulp van ICT?

Nu doe jij vast ook al veel met letters in de klas.
In dit artikel wil ik je laten zien hoe je ICT in kunt zetten als een verrijkende activiteit bij het leren van letters en klanken.

Komt dat dan in de plaats van al die activiteiten die je al doet (zonder ICT)? Nee zeker niet. ICT is een hulpmiddel en in dit geval een manier om het leren te verrijken, en past fantastisch naast al die “offline” activiteiten die je met je klas doet.

Foto’s maken

Een activiteit die ik graag deed met mijn kleuters, was foto’s maken. En ook bij de letter van de week kun je dit zo makkelijk doen.
Heb je een tablet ter beschikking? Stuur een groepje van 2 leerlingen op stap met een tablet en geef ze de opdracht foto’s te maken van voorwerpen die beginnen met de letter….. <vul de letter van de week in>.

Als je meerdere tablets hebt, kun je meerdere groepjes aan het werk zetten. Heb je er maar 1, dan laat je elke speelwerktijd een ander groepje fotograferen. Uiteraard maak je vooraf afspraken over hoe je omgaat met een tablet en hoe je je gedraagt tijdens het fotograferen op de gang.

Heb je geen tablet? Een gewoon fototoestel werkt ook prima. Het vraagt misschien alleen iets meer van jou als leerkracht bij het overzetten van de foto’s. Een oude telefoon, zonder simkaart kan ook prima trouwens!

Letters leren met behulp van ICT?

Foto’s verwerken

Als de kinderen dan foto’s hebben gemaakt, wil je die natuurlijk met de klas bekijken.
Eerst bekijk je de foto’s op het digibord. Je bespreekt met elkaar of de foto inderdaad met de afgesproken letter begint. De foto’s die niet beginnen met deze letter kun je verwijderen of in een apart mapje zetten.

Met de foto’s die je overhoudt kun je een digitaal boek maken. Dat kan bijvoorbeeld in Prowise Presenter (handig met de geluidentool waar ook de letters in zitten), maar ook met bijvoorbeeld Powerpoint.

Op elke pagina plaats je een foto, vraagt een kind (als je kinderen hebt die dat al kunnen) om het woord er bij te typen. Via een tablet kun je ook heel eenvoudig het woord in laten spreken. Dit woord kun je dan ook bij de foto plaatsen.

Na verloop van tijd heb je dan een digitaal boek over de letter van de week. Zowel vanaf Powerpoint als Prowise Presenter kun je dit boek nu printen. Als je het dan inbindt heb je een prachtig zelfgemaakt boek in je leeshoek. Een boek dat kinderen super graag lezen!

Tips bij het verwerken

  • Verwerk elke dag 1 foto met elkaar op het digibord. Niet zoveel werk, maar wel een hoge betrokkenheid.
  • Zet leerlingen uit de bovenbouw in om te helpen bij het maken van het digitale boek. Zij kennen het programma waarmee je gaat werken al van te voren en zo heb jij er weinig werk aan.

Ik heb op deze manier een keer een “oe” boek gemaakt. Allemaal foto’s waarin een oe voorkwam. En reken maar dat de kinderen betrokken waren. Er werden zoveel woorden bedacht en gefotografeerd. Zelfs poep in de toilet….

Nog jaren daarna heeft het boek in de leeshoek gestaan. Omdat we er ook foto’s van de kinderen bij hadden gezet (de leerling die het woord had ingesproken, stond bij de foto), werden de kinderen ook nadat ze al lang weg waren, nog steeds herkend. En dat maakte het “oe”-boek nog jaren een bestseller!

Letters bij een thema

Dezelfde activiteit kun je natuurlijk uitvoeren bij een thema. Je neemt dan niet een letter van de week, maar gaat op zoek naar themawoorden. Nadat de foto’s gemaakt zijn, kijk je dan met de klas welk woord er op de foto staat. Zo ben je meer met woordenschat bezig en misschien iets minder met letters/ klanken; al kun je die activiteiten natuurlijk ook prima koppelen.

Prima voor scholen waar de nadruk ligt op het ontwikkelen van woordenschat!

Woordveld maken

Maak jij ook altijd een woordveld bij een thema? Ik maakte zo bij elk nieuw thema. Maar ook bij de letter van de week maakten mijn duo en ik altijd een woordveld.

Op veel scholen wordt dat op een groot vel papier gedaan, wat later opgehangen wordt in de klas. Prima natuurlij, al is het soms te klein voor de kinderen om het goed te kunnen zien.
Op het digibord kun je dit ook heel goed doen. Er zijn verschillende programma’s voor “mindmaps” die je hiervoor kunt gebruiken.

Mijn voorkeur gaat uit naar Prowise Presenter. Je kunt daarin op verschillende manieren een mindmap maken:

  • Met de tool Mindmap: de leerkracht vult de woorden in en deze komen meteen op het bord.
  • Met de tool Mindmap via Proconnect: via een tablet kunnen de kinderen woorden typen, die dan op het digibord binnen komen. De leerkracht kan de woorden dan in het centrale veld zetten. Voor deze laatste mogelijkheid heb je natuurlijk kinderen nodig die al wat kunnen lezen. Voor sommige leerlingen een fantastische uitdaging! Wel handig om dit in een kleine kring te doen.

Het leuke van Prowise Presenter is dat je bij elk woord een afbeelding kunt zoeken (in het programma zelf zitten illustraties die je meteen kunt gebruiken, maar je kunt ook rechtstreeks zoeken op internet. Ook kun je je eigen afbeeldingen importeren).

Wat kinderen ook erg leuk vinden is om bij een woord dat ze al kunnen lezen een tekening te maken. Ook dat gaat heel eenvoudig. Dit liet ik dan vaak doen tijdens een speelwerktijd. Twee kinderen samen aan het bord. Ieder maakt een tekening (doordat ze samen zijn, kunnen ze elkaar ook helpen bij het woord vinden). Klaar? Dan 2 andere kinderen.

Letters leren met behulp van ICT?

Kurzweil

Gebruiken jullie Kurzweil op school voor de leerlingen met dyslexie?
Dan is het leuk om daarin een keer een mindmap te maken. Dit is een tool die standaard in Kurzweil zit.
Het leuke hiervan is dat Kurzweil elk woord ook voorleest. Door de spellingcontrole en de woordvoorspeller in te zetten, kunnen kinderen ook makkelijker zelf woorden typen.

Het nadeel is dat je in Kurzweil geen plaatjes toe kunt voegen. Maar ach, na het printen kun je kinderen natuurlijk ook tekeningen bij een woord laten maken.

Kiene klanken

Een andere manier om met letters bezig te zijn is door Kiene klanken te gebruiken.
Kiene klanken is een stempelset waarmee je digitaal kunt stempelen op je tablet, met behulp van de app Kiene klanken.

Vooral de letteractiviteiten en het vrij stempelen zijn activiteiten die je goed in kunt zetten bij kleuters. Doordat je kunt kiezen welke letters actief zijn in het programma, kun je het altijd aanpassen aan het niveau van jouw klas.

Ben je nieuwsgierig naar Kiene klanken? Ik schreef er een artikel over.

Letters leren met behulp van ICT?

Dit zijn een aantal ideeën om ICT te gebruiken bij het leren van letters. Er zijn nog veel meer mogelijkheden!
Want we hebben het nog bijna niet gehad over apps en programma’s.

Maar jij hebt vast ook ideeën! Wat doe jij in je klas met ICT om met letters te spelen?
Laat je het hieronder weten?

Je mag me natuurlijk ook altijd een mail sturen, zeker als je ook foto’s wilt laten zien!