TPACK model - ICT integreren in je onderwijs

De laatste maanden zijn bepaalde ICT-tools veel vaker ingezet, om het online lesgeven een boost te geven.
Nu de scholen weer open zijn (en hopelijk blijven) krijg ik soms van leerkrachten terug dat de hele ICT-tool jungle een beetje duizelt en zij eigenlijk niet altijd goed weten wanneer een ICT-tool nu echt bijdraagt aan je les.
Want hoe gaat zo’n tool nou van ‘leuk’ naar ‘leuk en leerzaam’?

Het TPACK model is een mooie manier om hierover na te denken!

Het TPACK model

Het TPACK model is in 2005 ontwikkeld door Matthew Koehler en Punya Mishra.
Best een tijdje geleden alweer!

ICT kreeg een steeds grotere plek in het onderwijs en er was veel aandacht voor het technische stuk.
Al snel kwam de vraag hoe je ICT nu eigenlijk op een zinvolle manier kunt inzetten in je onderwijs, los van het technische stuk. Bij een goede les moet een leraar weten wat er onderwezen moet worden (vakinhoud) en hoe je dit moet onderwijzen (vakdidactiek).
ICT kan hierbij, als middel, je les versterken. Hiervoor heb je dus ook een stukje technische kennis nodig.

Het TPACK model gaat ervan uit dat niet alle leerkrachten voldoende afzonderlijke kennis hebben van ICT, didactiek en vakinhoud en hoe deze te combineren tot een sterke les.  Een goede balans en samenhang van deze drie elementen van het TPACK model maken jouw les en het leerproces van de leerlingen succesvoller.

Om ICT met succes toe te passen is kennis van vakinhoud, didactiek en technologie niet altijd toereikend: ook kennis van doelgroep, school, infrastructuur en omgeving tellen hierin mee.
Je moet dus ook rekening houden met de specifieke situatie waarbij ICT als middel wordt ingezet.

TPACK model - ICT integreren in je onderwijs

Hierboven zie je het TPACK model in originele vorm. Uit de figuur kan afgelezen worden dat TPACK bestaat uit de drie kennisdomeinen vakinhoud (Content Knowledge), didactiek (Pedagogical Knowledge) en ICT (Technological Knowledge).

Content Knowledge (CK) staat voor de vakinhoud. Denk hierbij aan de feiten, concepten en theorieën rondom een bepaald vak zoals wiskunde, Nederlands of Engels.

Pedagogical Knowlegde (PK) is de pedagogische kennis, oftewel vakdidactiek. Het gaat om de verschillende manieren waarop onze leerlingen leren en evalueren, welke inzet van leermiddelen nodig is en hoe je je klassenmanagement regelt. Is het een klassikale instructie of wordt er juist samengewerkt? En hoe wordt er geëvalueerd? Kijkt de leerkracht alleen na of is er een peer-feedback maatje?

Technological Knowledge (TK) is de technische kennis en de omgang met de media. Voorheen was dit bijvoorbeeld het schoolbord en de bordliniaal. Als het gaat om ICT gaat dit nu veel meer om bijvoorbeeld het digibord, de devices in de klas en de verschillende digitale tools waar de leerlingen nu mee te maken krijgen, zoals Powerpoint, Google Docs of Padlet.

Hoe zet je het TPACK model in?

Oké, allemaal leuk en aardig die theorie.. De echte vraag is natuurlijk: hoe pas ik dit model dan toe om betekenisvol onderwijs te geven aan mijn leerlingen, met ICT als middel?

De kernvragen die ik mijzelf altijd stel is:
Leidt de inzet van deze toepassing op deze manier en op dit moment tot het leren van mijn leerlingen? Levert dit een bijdrage aan het leren van mijn leerlingen?

Je moet je dus afvragen waarom je de ICT toepassing inzet en welk doel het dient. Als jouw doel is om leerlingen effectiever te laten leren middels de ICT toepassing dien je ook te kijken welke ICT toepassing hier het beste bij past, maar ook over wanneer je het inzet.

Bijvoorbeeld: Je geeft een les over vierkante meters en oppervlakte. (vakinhoud).
Je laat de leerlingen in tweetallen vooraf een filmpje kijken die jij via Google Meet hebt opgenomen (ICT toepassing).
Hierna stel je de leerlingen een denkvraag (didactiek): Hoe kan ik nou het lokaal opmeten in vierkante meters, zonder dat ik een liniaal heb?

De leerlingen refereren wat ze in het filmpje hebben gezien aan de praktijk.
Je kan hier IdeaBordz of Padlet voor inzetten (ICT toepassing) om leerlingen hun oplossingen te laten delen via het digibord om vervolgens hun ideeën in de praktijk uit te testen.
Hierna kun je de klassikale rekeninstructie doen via bv. Prowise Presenter en toepasselijke tools binnen deze digibordsoftware om je uitleg nog te verduidelijken. (ICT toepassing).

In deze les zet je al 3 ICT toepassingen in, maar dienen ze het doel van je les: leren wat vierkante meters (oppervlakte) zijn.
De ICT toepassingen passen in jouw les, passen op deze manier in het leerproces en leveren hier een bijdrage aan.
De leerlingen hebben in duo’s gewerkt en er was een klassikale instructie, na een introductie filmpje.

TPACK model - ICT integreren in je onderwijs

Mijn versie

In Canva heb ik daarom ‘mijn versie’ gemaakt van het TPACK model, zoals je hierboven ziet.
Ik merk dat ik veel kritischer nadenk over welke ICT-toepassing ik gebruik bij mijn lessen.
Ik richt mij erg op het lesdoel en op welke manier ik wil dat mijn leerlingen leren bij deze les.
Daarna bekijk ik pas welke tool mijn les versterkt en ondersteunt.
Hiermee ben je veel meer bezig op het vlak ‘leerzaam’ in plaats van ‘leuk’.

Probeer, ondanks de theoretische onderbouwing, niet te groot te denken. Begin klein!
Zet jij bijvoorbeeld weleens Kahoot in?
Die laatste 5 minuten van de les, wanneer je ziet dat je leerlingen een beetje inzakken?

Vraag je eens af waarom je dat doet!
Doe je dit als energizer, dan is dit natuurlijk hartstikke prima.
Maar probeer eens vanuit het TPACK model te denken…
Zet die Kahoot in, maar pak de lesdoelen van de les erbij.
Bevraag de leerlingen op wat zij hebben geleerd deze les en laat hen de Kahoot quiz misschien in tweetallen doen.
Je pakt de vakinhoud, didactiek en de ICT-tool in één klap, wat je les misschien al veel betekenisvoller maakt zonder dat je erbij stilstaat.

Download een voorbeeld van een les

Maar nu wil ik jou uitdagen….

In een volgende blog wil ik dieper ingaan op het betekenisvol gebruiken van ICT-tools binnen jouw onderwijs met concrete voorbeelden. Maar ik wil onze trouwe lezers nu eigenlijk uitdagen om dat TPACK model in te zetten.

Een leuke tool daarvoor is Flippity.net, waarbij je een soort keuzerad krijgt. Je kunt je eigen keuzerad maken.

In deze Flippity komen lesdoel, werkvorm en middel terug.
Draai aan het rad en maak een lesplan waarbij het lesdoel, de werkvorm en het middel (de tool) elkaar versterken.
Je mag mijn TPACK les format gebruiken die ik leerde tijdens mijn i-coach opleiding bij Heutink ICT. Deze vind je hieronder!

Mail je lesplan naar daniellekoolmees@gmail.com, mocht je willen dat ik het bekijk.
De leukste lesplannen zal ik later delen in een blog waarbij we verder kijken naar het betekenisvol gebruiken van ICT in jouw onderwijs.

Download het format

Meer informatie

Wil je meer lezen en uitleg over het TPACK model?
Ga naar Leerling 2020: https://leerling2020.nl/tpack-video/